تئاتر حقوقی و ارتقای حق حیات: یک تحلیل تجربی از اجرای «ترور» در ایران
نوشته‌ی علی م. حسام‌فر
کارشناس‌ارشد حقوق بین‌الملل، دانشگاه آزاد تهران مرکز
تهیه‌کننده و بازیگر نقش قاضی در اجرای ایرانی «ترور»
ابراهیم امینی
کارگردان و دراماتورژ اجرای ایرانی «ترور»
شما بلیت یک تئاتر خریده‌اید و وارد سالنی معتبر می‌شوید. روی صندلی خود نشسته‌اید و بروشور را در دست دارید که یک مأمور دادگاه از شما می‌خواهد به احترام قاضی بایستید. قاضی روی صحنه ظاهر می‌شود و می‌پرسد:
«اگر کسی برای نجات هزاران نفر، چند نفر را قربانی کند… او قهرمان است یا مجرم؟»

در همان لحظه می‌فهمید که دیگر تماشاگر نیستید؛ شما یکی از اعضای هیئت‌منصفه‌اید.

این آغاز نمایش «ترور» نوشته‌ی فردیناند فون شیراخ است. اما در حقیقت، این شروع یک گفت‌وگوست؛ گفت‌وگویی میان تئاتر و حقوق، میان احساس و منطق، و مهم‌تر از همه، میان وجدان فردی و تصمیم‌گیری جمعی.

من، علی‌محمد حسام‌فر، فارغ‌التحصیل حقوق بین‌الملل و نیز بازیگر و تهیه‌کننده هستم. ترکیب  دو جهان، حقوق و تئاتر، همیشه برای من منبع کشف و شگفتی بوده است. تجربه اجرای «ترور» در ایران مرا قانع کرد که گاهی صحنهٔ تئاتر مؤثرتر از هر کلاس حقوق یا دادگاه واقعی عمل می‌کند.

 

بخش اول: حق حیات و چالش‌های آن
حق حیات بنیادی‌ترین حق بشر است؛ بدون آن هیچ آزادی و حقی معنایی ندارد. از ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) تا میثاق حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)، همه تأکید می‌کنند که «هیچ‌کس نباید خودسرانه از حق حیات محروم شود.»

اما جهان، هر روز این اصل را به چالش می‌کشد.

۱. چالش حقوقی
قانون حیات را مقدس می‌داند، اما گاه مرگ را مشروعیت می‌بخشد.
در دفاع مشروع، مرز میان ضرورت و افراط باریک است؛
و در مجازات اعدام، دولت برای اجرای عدالت، جان انسان را می‌گیرد.

پرسش بنیادین این است: آیا عدالت می‌تواند از دل مرگ برآید؟

 

۲. چالش ساختاری
فقر، تبعیض و ناکارآمدی ساختارها هر روز جان انسان‌های بی‌دفاع را می‌گیرد. مرگ بر اثر نبود خدمات درمانی، تغذیه مناسب یا محیط امن، نوعی سلب غیرمستقیم حق حیات است؛ مرگی زاده‌ی بی‌تفاوتی جمعی.

۳. چالش اخلاقی
وقتی حق‌ها با یکدیگر تعارض پیدا می‌کنند، جامعه باید میان دو ارزش انتخاب کند: حرمت حیات یا خودمختاری انسان در تعیین سرنوشت.
این مسئله در موضوعاتی مانند سقط‌جنین، اتانازی، جنگ‌ها یا تصمیمات اضطراری مطرح می‌شود.

بنتام و میل، سودگرایی را مطرح می‌کنند: عملی درست است که بیشترین خیر را برای بیشترین افراد به همراه داشته باشد.
در مقابل، کانت هشدار می‌دهد: جان انسان نباید وسیله‌ی رسیدن به هیچ هدفی باشد؛ حتی اگر آن هدف خیر باشد.

این جدال فلسفی در «ترور» تبدیل به یک معمای زنده می‌شود:
آیا می‌توان چند جان را قربانی کرد تا جان‌های بیشتری نجات یابد؟

بخش دوم: تئاتر حقوقی، جایی که قانون زنده می‌شود

در واقع تعریف مشخصی برای تئاتر حقوقی یا درام حقوقی وجود ندارد. اما تئاتر از تراژدی‌های یونان تا تعزیه ایرانی، همواره میدان قضاوت وجدان انسانی بوده است و ارتباط این دو جهان با هم ارتباطی دیرینه‌است. استفاده از مسائل بنیادین حقوقی ( از بحث درباره‌ی حقوق طبیعی در آنتیگونه تا درام‌های دادگاهی و تریلرهای حقوقی امروزی) و استفاده‌ی افراد حاضر در دادگاه از فنون هنرهای نمایشی برای اقناع قاضی یا هیات منصفه.

با این حال در تئاتر معاصر این ارتباط نردیک‌تر شده‌است، آنجا که تئآتر به مکانی برای ارتباط تعاملی با مخاطب برای فهم بهتر مفاهیم حقوقی شده‌ است، برای مثال آگوستو بوال با «تئاتر ستمدیدگان»، تماشاگران را از حالت منفعل خارج کرد و به آن‌ها نقش تصمیم‌گیرنده داد.
در این نوع تئاتر، عدالت فقط روایت نمی‌شود؛ زیسته می‌شود.

بخش سوم: تجربه ایرانی «ترور»
علاقه شخصی من به متن شیراخ آغازگر این مسیر بود. به عنوان یک حقوق‌دان و بازیگر، در متن او مفهومی را یافتم که بارها در نظریه‌های حقوق بشری دیده بودم: سنجیدن یک جان در برابر جان دیگر.

در اایران البته ما چالش‌هایی ویژه‌ای برای اجرای این نمایش داشتیم: 
ابراهیم امینی، کارگردان نمایش، اجرا را بومی‌سازی کرد. دراماتورژی او برای ارتباط بهتر با مخاطب ایرانی تاثیر به سزایی در جذب تماشاگران داشت. پرهیز از خطابه‌های طولانی پیچیده‌ی آلمانی پسند و تبدیل آن به دیالوگ‌های کوتاه‌تر مطابق ذائقه‌ی مخاطب ایرانی.

این البته بخش آسان کار بود، مهم‌ترین چالش ما، رویارویی با سوگیری‌های سیاسی مسوولان و تماشاگران بود.

 هر تئاتر حقوقی، به ذات خود تئاتری سیاسی نیز هست و خطرهای خود را دارد. بحث‌ها حتی به بیرون سالن کشیده می‌شد. ذهن تماشاگر ایرانی، ناگزیر، انباشته از ارجاعات فرامتنی سیاسی است. برای مثال در برخی اجراها، تماشاگران درباره مسائل سیاسی یا رویدادهای واقعی مانند سقوط هواپیمای اوکراینی پرسش‌های مستقیم مطرح می‌کردند. یا افرادی که مخالف اعدام بودند می‌خواستند بدانند مجازات متهم در جهان نمایشنامه چیست.

از طرف دیگر برخی افراد معتقد بودند این نمایش مخالف ارزش‌های پذیرفته‌شده‌ی حکومتی است.
این گفتگوهای فرامتنی سیاسی گاهی باعث دردسرهایی برای اجرا می‌شد اما در نهایت  مخاطبان نمایش می‌توانستند پس از گفتگوهای آزاد پایان نمایش، فارغ از پیشداوری‌ها و القائات خارج از سالن بر اساس منطق خودشان رای می‌دادند.

بخش چهارم: یافته‌ها و مشاهدات

۱. بی‌اهمیتی ظاهر و جنسیت بازیگر
در سه دوره اجرا، نقش سرهنگ کخ را بازیگرانی با شهرت و حتا جنسیت متفاوت بازی کردند.
اما نتیجه تقریباً یکسان بود:
۲۷ هزار رأی
۹۱ اجرا
۵۲.۸ درصد تبرئه
۳۷.۷ درصد محکومیت
۹.۵ درصد بدون رأی

تماشاگران براساس استدلال رأی دادند، نه چهره و جنسیت بازیگر.
۲. مشارکت و وجدان جمعی
یک تماشاگر در کرمان گفت: «ما عادت نداریم از ما نظر بخواهند. نمی‌توانم رأی بدهم.»
اما همین ناتوانی، آغاز یادگیری بود.
بحث‌ها پس از اجرا در لابی و شبکه‌های اجتماعی ادامه داشت. این همان چیزی است که هابرماس «عقلانیت از طریق گفت‌وگو» می‌نامد.

 

۳. ارتقای سواد حقوقی
تماشاگران درباره مفاهیمی مانند قصاص، دفاع مشروع و … پرسش می‌کردند. نمایش، آموزش عملی حقوق بشر بود.
حقوق از طریق احساس، قابل لمس شد.

نتیجه‌گیری
رأی‌های تماشاگران ایرانی گرایش ملایمی به فایده‌گرایی اخلاقی نشان دادند؛ ترجیح «نجات جمع» بر «ارزش مطلق یک جان». این الگو تقریباً در تمام کشورهایی که این نمایش در آن‌ها اجرا شده دیده شده است. تنها در ژاپن اکثریت رأی‌دهندگان گرایش به محکومیت داشتند؛ شاید چون ایالات متحده با همین استدلال اخلاقی، شهرهای آن‌ها را بمباران اتمی کرد.

اما مهم‌تر از نتیجه، شکل‌گیری گفت‌وگو بود. «ترور» هزاران نفر را درگیر اندیشه درباره حق حیات کرد.
این تجربه نشان داد تئاتر  می‌تواند:

 سواد حقوقی عمومی را افزایش دهد.
 گفت‌وگوهای حقوفی را در جامعه و شبکه‌های اجتماعی توسعه دهد.
تجربه مستقیم و سخت داوری را برای مخاطبی فراهم کند که بیشتر به سوگیری سیاسی عادت دارد تا دقت قضایی.

همچنین بر ما روشن شد شهرت یا جنسیت بازیگر تأثیری در رأی ندارد.

در نهایت، ثابت شد تئاتر می‌تواند الگویی میان‌رشته‌ای برای ارتقای جایگاه حقوق بشر و به ویژه حق حیات باشد؛ جایی که حقوق، فلسفه، جامعه‌شناسی و هنر به هم می‌رسند و وجدان جمعی را فعال می‌کنند.
تئاتر نه تبلیغ است و نه صرفاً آموزش؛ بلکه تجربه زنده فهم مسائل بنیادین حقوقی است.

در تجربه بعدی، قصد داریم تماشاگران را با موضوع «مجازات اعدام» به چالش بکشیم.

بیایید تئاتر را به میدان تمرین عدالت تبدیل کنیم؛ جایی که وجدان جمعی بیدار می‌شود، می‌پرسد و از حیات محافظت می‌کند.

 

 

Man to be charged with Meagher’s murder

A man is expected to be charged with the rape and murder of missing ABC radio employee Jill Meagher.

The 41-year-old Coburg man was arrested in Coburg at 2.30pm (AEST) on Thursday.

He continues to assist police with their inquiries.

Detective Superintendent Brett Guerin said the man was expected to be charged with rape and murder.

Detectives had been wanting to talk to a man in a blue hooded jumper seen on CCTV footage with Ms Meagher moments before she vanished in the early hours of last Saturday.

Police have not said if the Coburg man is the person in the hoodie.

Ms Meagher, a 29-year-old who moved from Ireland to the city three years ago, disappeared while walking home alone last Saturday from a Sydney Road bar in Brunswick.

Di Di and my childhood

today is Fitr Eid, a big day for muslims, and a holliday.
When I was child, Iranian tv, I.R.I.B, for 2 or 3 years shoved “Diter Hallervorden”‘s movies!
now, I miss him!

پایان دوره ی بازیگری و ژورنالیسم رادیویی در دانشگاه ولونگانگ و رادیوی ملی استرالیا

با پایان دوره ی بازیگری و ژورنالیسم رادیویی در دانشگاه ولنگانگ و رادیوی ملی استرالیا در ۲۷ آگوست ۲۰۱۱ به ایران بازگشتم. در طی این دوره کلاس های بازیگری و نویسندگی را در دانشگاه گذراندم و تمرینات و وررک شاپ های مشترکی برای دانشجویان، با اساتید این دانشگاه برگزار کردم.
هم چنین ضمن حضور دراستودیوهای رادیو ملی استرالیا با روند برنامه سازی مستند و زنده و نمایش رادیویی در رادیوی ABC آشنا شدم.
این دوره بلند مدت، فرصتی بود که برنده شدن جایزه ی Endeavoure Executive در اختیار من گذاشت.

From Afghanistan to the Arab Spring: a tale of technology

Source :UOW’s WebSite

to the Arab Spring: a tale of technology

With unrest ‘springing’ up across the Middle East, nations buoyed by the energies of neighbouring lands, images of civilians rallying and revolting against their governments have beamed into our living rooms more so than ever.

Last week a panel of journalists discussed the role social media has played in the revolutionary phenomenon during a special seminar organised by the Faculty of Creative Arts (Wednesday 1 June).

‘From Afghanistan to the Arab Spring’ brought together two Middle Eastern journalists who are undertaking further training in Australia and international broadcast consultant Steve Ahern.

Mr Ahern led the seminar with a presentation about Afghanistan, having only recently returned from training emerging broadcasters in the region. He says that only military forces can use the internet reliably.

“For a long while the Taliban were blowing up the cell phone towers,” Mr Ahern said.

“I can tell you that the internet it is really slow, really bad and you wouldn’t bother to use it unless you were very desperate.”

“If you happen to be someone in the military then you have amazing satellite infrastructure for your internet but the rest of the population don’t have it,” he said.

In a country with about one million internet users, even modern advancement in mobile telephone technology is limited.

“There is no 3G phone infrastructure so even those who have cheap knock-off smart phones can’t get much out of it,” Mr Ahern said.

“Most telephone handset usage is still small text and talk phones,” he said.

According to Mr Ahern predictive text and emoticons are facilitating a whole new literacy among the largely illiterate population.

“70% of the Afghani population can’t read and write but that’s changing. I was astounded that people were texting all over the place,” Mr Ahern said.

“In a country where people can’t read and write, predictive text and emoticons have had an unbelievable effect on communication,” he said.

Bahraini national Zainab Abdul-Nazi focussed on the political climate of her home country where she worked as a television and newspaper journalist. She spoke of horrific military crackdowns against civilians that showed excessive use of force.

“People in Bahrain are uprising because there is discrimination; in our country the division between Sunni and Shiite Muslims is stark,” she said.

“In the Middle East we have a strange situation where the minority control the majority. We are demanding democracy, fundamental rights and political freedom. We want an elected government, not to be ruled by royal members who are parachuted into our country,” she said.

To cap off the seminar University of Wollongong Visiting Fellow Ali Mohammed Hesamfar offered a comparative summary of the freedoms enjoyed by various news broadcasters in different Middle Eastern countries.

Mr Hesamfar is a morning announcer on Iranian state radio, IRIB and acclaimed actor, playwright and producer. He has one month remaining of journalism training at UOW with the support of an Australian government Endeavour Executive Award before he returns to Shiraz, Iran.

By Melissa Coade

Iranian dramatist to hone his skills at Faculty of Creative Arts

ranian dramatist to hone his skills at Faculty of Creative Arts

http://media.uow.edu.au/news/UOW093527.html

Iranian dramatist and radio producer Ali Mohammad Hesamfar, 29, has been awarded an Endeavour Executive Award based at UOW’s Faculty of Creative Arts.

Endeavour Executive Awards, worth up to $20,000, are granted to high achievers in business, industry, education or government, to allow them to develop their professional skills and acquire new knowledge, during up to four months in Australia.

Mr Hesamfar will be supervised by Siobhan McHugh, a lecturer in journalism, who met Mr Hesamfar at the International Radio Forum in Iran in May 2010, where she was keynote speaker. He will be based at the Faculty of Creative Arts from 1 March to 30 June.

Mr Hesamfar studied law at Azad University, Shiraz, where he founded a theatre group, which is still active. He has won awards in Iran for acting and writing, and is also a radio presenter in Shiraz.

He will attend classes at the Faculty of Creative Arts in radio production, journalism, writing for sound and performance. He will also observe the latest radio production techniques at ABC Radio National in Sydney, under the auspices of Prix Italia-winning producer Jane Ulman.

During his stay, Mr Hesamfar hopes to develop his knowledge of technique, form, practice and content in the fields of radio and drama.

“My access to international developments in theatre and radio is very limited in Iran and I am thirsty to see how other artists and media producers approach their creative work”, he said.

While at UOW, Mr Hesamfar will offer performances and seminars in the Persian arts.

FOOTNOTE: In Round 1 of the 2011 Endeavour Award Scholarships Mrs Hua Zhao (Faculty of Engineering whose supervisor is Associate Professor Muhammad Hadi) has been awarded a Prime Minister’s postgraduate Australia Asia Endeavour Award. She will travel to Hong Kong Polytechnic University where she will research engineering and related technologies. Madelaine Dickie (Creative Arts) has been awarded a Prime Minister’s undergraduate Australia Asia Endeavour Award and will be travelling to Indonesia.

Professor Buddhima Indraratna (Engineering) will be supervising two incoming PhD recipients of Endeavour Awards; Associate Professor Mohan Chinnappan (Education) will supervise one student and Dr Michael Flood (Arts) will supervise one student.

Research Fellowships have also been awarded to UOW with Professor Indraratna having three Research Fellows coming from India, Iran and the People’s Republic of China researching in the area of geotechnical engineering.

Recipients of the Endeavour Research Fellowship from UOW were: Associate Professor Weihua Li (Engineering) with host institution the Hong Kong University of Science and Technology; and Ms Cassandra Smith (Science) with host institution the Institute National de la Recherche Scientific.